6 listopada 2024 roku weszła w życie nowelizacja Ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym oraz Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Zmiany miały na celu dostosowanie polskiego prawa do unijnych przepisów dotyczących ubezpieczeń komunikacyjnych. Jednym z kluczowych aspektów nowelizacji jest redefinicja pojęcia „ruchu pojazdu”, co ma istotne konsekwencje dla kierowców i właścicieli pojazdów.

„Ruch pojazdu” – unijne wytyczne i dotychczasowe interpretacje

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) od 2016 roku dąży do ujednolicenia definicji „ruchu pojazdu” w całej UE. Orzecznictwo TSUE, m.in. w sprawach Vnuk, Rodrigues de Andrade i Torreiro, precyzuje, że ruch pojazdu obejmuje każde użytkowanie pojazdu zgodne z jego podstawową funkcją jako środka transportu, niezależnie od jego cech, terenu, na którym jest używany, oraz tego, czy jest w ruchu, czy pozostaje nieruchomy.

Dotychczas polskie sądy, w tym Sąd Najwyższy, często interpretowały pojęcie „ruchu pojazdu” w sposób odbiegający od wyroków TSUE. TSUE uznało, że „ruch pojazdu” jest autonomicznym pojęciem prawa UE. Oznacza to, że ustawodawca krajowy nie jest uprawniony do nadawania mu innego (węższego lub szerszego) znaczenia na użytek krajowego ubezpieczenia OC PPM. Jednak niejednokrotnie w Polsce utożsamiano „ruch” z przepisów Kodeksu cywilnego (art. 436 KC) z „ruchem” w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, co prowadziło do nieścisłości w praktyce prawnej i ubezpieczeniowej.

Zgodnie z Kodeksem cywilnym (art. 436 KC) ruch pojazdu związany jest z napędzaniem mechanicznego  środka komunikacji siłami przyrody. Nowa definicja przyjęta przez polskiego ustawodawcę znacząco od niej odbiega. Jak powszechnie wiadomo – nie każdy mechaniczny środek komunikacji jest pojazdem mechanicznym, który wymagałby ubezpieczenia OC ppm.

Ruch pojazdu, czyli nowa definicja w polskim prawie

Nowelizacja wprowadza definicję zgodną z unijnymi wytycznymi. Wiąże się to z ujednoliceniem przepisów na poziomie europejskim i eliminacją dotychczasowych rozbieżności w interpretacji. Zgodnie z nową regułą:

„Ruch pojazdu” oznacza każde użycie pojazdu zgodne z jego funkcją transportową, bez względu na jego cechy, miejsce użytkowania oraz czy jest on w ruchu, czy też nie.

Zmiana ta odgrywa kluczowe znaczenie dla ubezpieczeń OC, ponieważ rozszerza zakres sytuacji, w których pojazd uznaje się za „będący w ruchu”. W konsekwencji oznacza to, że więcej przypadków podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu. W świetle Ustawy za szkodę powstałą w związku z ruchem pojazdu mechanicznego uważa się również szkodę powstałą w związku z:

1. wsiadaniem do pojazdu mechanicznego lub wysiadaniem z niego;
2. bezpośrednim załadowywaniem lub rozładowywaniem pojazdu mechanicznego;
3. zatrzymaniem lub postojem pojazdu mechanicznego.

Co oznacza nowelizacja dla właścicieli pojazdów?

Nowy sposób definiowania „wprowadzenia pojazdu do ruchu” powoduje, że w przypadku pojazdów wolnobieżnych obowiązek ubezpieczenia powstaje nie jak dotychczas – przed wprowadzeniem pojazdu na drogę rozumianą zgodnie z art.2 pkt 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, czyli stanowiącą całość techniczno-użytkową, usytuowaną w pasie drogowym i przeznaczoną do ruchu lub postoju pojazdów, ruchu pieszych, ruchu osób poruszających się przy użyciu urządzenia wspomagającego ruch, jazdy wierzchem lub pędzenia zwierząt. Obecnie obowiązek ten powstaje już przed pierwszym użyciem pojazdu mechanicznego zgodnym z jego funkcją jako środka transportu, niezależnie od jego cech oraz terenu, na którym jest użytkowany. Nie ma również znaczenia, czy pojazd jest nieruchomy, czy znajduje się w ruchu.

Dodatkowo, mimo wcześniejszych propozycji, polski ustawodawca nie zdecydował się na zniesienie obowiązku ubezpieczenia pojazdów wolnobieżnych. Oznacza to, że nadal ubezpieczeniem OC muszą być objęte:

• pojazdy samochodowe, ciągniki rolnicze, motorowery i przyczepy,
• pojazdy wolnobieżne, z wyjątkiem tych, które są w posiadaniu rolników i używane wyłącznie w związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.

Właściciele pojazdów wolnobieżnych powinni zatem zwrócić szczególną uwagę na moment, w którym ich pojazd zaczyna podlegać obowiązkowi ubezpieczeniowemu. Nie zależy to już wyłącznie od poruszania się po drogach publicznych lecz dotyczy również miejsc takich jak hale wewnętrzne czy parkingi.  (Więcej informacji na ten temat w artykule Ubezpieczenie pojazdów wolnobieżnych – zmiany 2024).

Podsumowanie

Nowelizacja ustawy dostosowuje polskie prawo do unijnych standardów, co powinno zwiększyć jednoznaczność przepisów i ułatwić ich stosowanie w praktyce. Nowa definicja „ruchu pojazdu” sprawia, że więcej sytuacji podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu. Właściciele pojazdów powinni zwrócić szczególną uwagę na to, kiedy ich pojazd podlega OC. Zwłaszcza w kontekście pojazdów wolnobieżnych. Świadomość nowych regulacji jest niezbędna, aby uniknąć problemów wynikających z braku odpowiedniego ubezpieczenia.

Jako broker ubezpieczeniowy, zależy nam na tym, aby nasi klienci mieli pełną wiedzę o nowych obowiązkach oraz dostęp do najlepiej dopasowanych rozwiązań ubezpieczeniowych. 

Bądź na bieżąco z naszymi artykułami kliknij tutaj.

Zapraszamy także na nasze profile w mediach społecznościowych – Facebook, LinkedIn.